Historie

» Pokaż wszystko     «Przegl. «1 ... 14 15 16 17 18 19 20 21 22 ... 53» Dalej»     » Pokaz slajdów

Kowalewski Ewgraf - rosyjski inżynier i urzędnik polskiego pochodzenia.

Był pierw­szym geologiem, który zbadał doniecki basen węglowy w całości. Ukazał kolejność i skład warstw kamienno - węglowych, opisał warunki ich zalegania w ziemi i dokładnie poznał wszystkie bogact­wa naturalne tego kraju.
Ciekawy jest fakt, że Ewgraf Kowalewski pierwszy odkrył po­kła­dy soli kamiennej w bach­muckim rejonie, co zostało nauko­wo stwierdzone dopiero pół wieku później.

tekst alternatywnyCharkowczanin Ewgraf Kowalewski

Istnieje legenda, że w czasie azowskiego pochodu Kozacy przynieśli Piotrowi I kawałek "ziemnego węgla" znalezionego przez nich w jednym z parowów w rejonie obecnego miasta Szachty w obwodzie rostowskim. Właśnie wtedy Piotr wypowiedział wieszczą frazę: " Ten minerał, pożyteczny będzie jeśli nie dla nas, to dla potomków naszych".
Węgiel rzeczywiście okazał się bardzo pożyteczny i znalezienie tego minerału na Donbasie było jednym z uzupełnień skarbnicy na ziemi rosyjskiej. Wydobycie węgla donbaskiego rozpoczynało się w trzech etapach - w 20., 40. i 90. latach XVIII wieku. Za każdym razem rozpoczęcie robót przemysłowych uniemożliwiały przyczyny obiektywne – słabe zasiedlenie kraju, zagrożenie najazdem koczowników, wojny rosyjsko - tureckie. Dopiero na końcu XVIII stulecia nastąpił rozwój przemysłu górniczego, gdzie niemały wkład wniósł charkowczanin Ewgraf Kowalewski.
Historia Imperium Rosyjs­kiego zna niemało przykładów, kiedy przedstawiciele jednego rodu stawali się wybitnymi działaczami nauki, sztuki, polityki. Taki jest ród Kowalewskich, gdzie gałąź słobo­żańs­ka zaczyna się od wychodźców z Polski Dolengo - Kowalewskich. Za założyciela rodu uważa się polskiego szlachcica Symeona. Według drugiej wersji – Kowa­lewscy są potomkami pierwszego charkowskiego taborowego Wa­syla.
Tak czy owak, majątek tej rodziny znajdował się we wsi Jaroszewka powiatu Załoczews­kiego w charkowskiej guberni. Tam też urodził się w 1790 (a według innych źródeł w 1792) roku Ew­graf.
W Charkowie Ewgraf uczył się w gimnazjum, po jego zakoń­czeniu wyjechał podbijać stolicę. Ze względu na odległość czasową nie można ustalić, czy z własnej woli poszedł do Kadeckiego Gór­nego korpusu w Sankt - Petersburgu, czy na to nalegali jego rodzice, ale nie ma wątpliwości, że dzięki temu wyborowi Kowalewski osiągnął znaczące sukcesy. Zresztą nie tylko w tym. Jego kariera, nakierowana szczególnie na służenie Ojczyźnie, okazała się równie owocna.
Pierwsza podróż Ewgrafa Kowaleskiego do Donbasu odbyła się w 1810 roku. Będąc dyrek­torem, młody inżynier górnictwa doprowadził do znaczącego polep­szenia działania przedsiębiorstwa. Co więcej, Kowalewski był pierw­szym geologiem, który zbadał doniecki basen węglowy w całości. Ukazał kolejność i skład warstw kamienno - węglowych, opisał warunki ich zalegania w ziemi i dokładnie poznał wszystkie bogact­wa naturalne tego kraju.
Ciekawy jest fakt, że Ewgraf Kowalewski pierwszy odkrył po­kła­dy soli kamiennej w bach­muckim rejonie, co zostało nauko­wo stwierdzone dopiero pół wieku później. Nazwa "Doniecki Kriaż" - prawe nadbrzeże Donca - po raz pierwszy była zdefiniowana przez Kowalewskiego.Szczytem jego kariery było zajęcie stanowiska ministra oświa­ty narodowej tym krótkim czasie (około 4 lat) wykazał się aktywną działalnością. Jako pierwszy w Imperium Rosyjskim zajął się sprawami organizacji szkół ogólno­kształcących, był organizatorem szkół niedzielnych i kursów przy­gotowawczych dla nauczycieli przy uniwer­sytecie, które można zali­czyć do prototypów współczesnych instytutów pedagogicznych.
Niewątpliwie, Kowalewski będąc Ministrem Oświaty Naro­dowej mógłby przynieść jeszcze niemało korzyści dla kraju, ale w 1861 roku został zdymisjonowany pod zarzutem pobłażania niepo­rządkom studenckim.
Od tego momentu całkowicie poświęcił się życiu społecznemu i literaturze, starając się zakończyć książkę "O narodach, w przyszłości i obecnie żyjących w granicach Rosji". Niestety, skończył tylko część swojej pracy - "Szkice etnografii Kaukazu", które były opublikowane w "Wiestniku Euro­py” w 1868 r., rok po śmierci autora.
Dosłownie godzinę przed śmiercią Ewgraf Piotrowicz prze­kazał rękopis synowi Maksy­milianowi mówiąc: Oddaj to dla "Zwiastuna Europy". I to były ostatnie słowa w jego życiu.
Na koncie Ewgrafa Kowa­lewskiego znajduje się niemało sławnych dzieł, z których możemy ocenić kierunek jego spojrzenia i zrozumieć, za co naukowiec był szanowany przez współczesnych. Mimo wysokiego stanowiska i członkostwa w Akademii Nauk Rosji oraz licznych nagród, nie cieszył się zbytnim szacunkiem na dworze.
Kowalewski razem z Turgie­niewem, Czernieszewskim, inny­mi pisarzami i młodszym bratem Egorem - popularnym geografem - stworzył stowarzyszenie pomocy biednym literatom i naukowcom.
Aktywnie wspierał druk pierw­­szego wydania" Kobzarza", z innych źródeł, właśnie Ewgraf Piotrowicz wydał zezwolenie na druk.
Na takim spisie dobrych uczyn­ków można by skończyć, jest tylko jedno ale... W większości książek z historii Donbasu nie zobaczymy nazwiska Kowalews­kiego. Tylko przewodniki geogra­ficzne podają krótką informację o nim i jeden jedyny portret. Prze­ciętnemu człowiekowi imię to mało co mówi. Tak więc niewiele może on po­wiedzieć o wybitnym naukowcu, badaczu i krzewicielu oświaty XIX stulecia. Zwróćmy się więc do współczesnych mu ludzi.
"Jeśli większa część ludzi martwi się, żeby jak najwięcej mieć "swoich dni" i potem śmieje się nad dogodnością dobrego imienia u potomstwa, to zmusza nas (...) bardziej cenić tych niewielu, którzy, jak Ewgraf Piotrowicz Kowalewski, starają się, ile by to nie kosztowało, zwiększyć liczbę "swoich dni", i służą dziełu, a nie sami sobie".

Źródło: https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2014/07/625Polonia_Charkowa_2004.pdf


» Pokaż wszystko     «Przegl. «1 ... 14 15 16 17 18 19 20 21 22 ... 53» Dalej»     » Pokaz slajdów