Historie

» Pokaż wszystko     «Przegl. «1 ... 26 27 28 29 30 31 32 33 34 ... 56» Dalej»     » Pokaz slajdów

Sikórz i dwór Piwnickich


Sikórz położony jest na Pojezierzu Dobrzyńskim nad Skrwą Prawą, ok. 15 km na płn.-wsch. od Płocka.

Ostatnimi właścicielami Sikorza przed II wojną światową byli Piwniccy. W okresie międzywojennym gościli oni we dworze w Sikorzu Tadeusza Dołęgę-Mostowicza, który tu właśnie napisał znaną powieść "Znachor". Był tu też Julian Tuwim. W dworze w Sikorzu powstał jego "Bal w operze". Piękno tej okolicy wywarło trwałe wrażenie na poecie. Kilkakrotnie wspominał Sikórz w rymach "Kwiatów polskich". Na wakacje przyjeżdżali tu też Antoni Słonimski, Ludwik Hieronim Morstin, Kazimiera Iłłakowiczówna i Kazimierz Wierzyński. Sikórz i jego otoczenie inspirowały malarsko goszczących tu Jana Piotra Norblina czy braci Stanisława i Józefa Czajkowskich. Józef był znanym pejzażystą.

Dwór klasycystyczny zbudował około 1850 r. Eugeniusz Piwnicki. Od dworu do neogotyckiego kościoła pw. św. Trójcy prowadzi zabytkowa aleja lipowo-kasztanowcowa. W czasie I wojny światowej dwór częściowo spłonął. Odbudowany utracił swoją stylowość. Około 1930 r. wybudowano oficyny dla licznie przybywających do Piwnickich gości. W czasie II wojny światowej we dworze siedzibę miała żandarmeria niemiecka. Po wojnie majątek rozparcelowano, a we dworze były biura i mieszkania pracowników PGR-u. W 1975 r. wybuchł pożar. Spaliła się część dachu, ale dwór szczęśliwie ocalał.

Dwór otacza park założony w 1930 r. według projektu malarza Czajkowskiego w stylu krajobrazowym naturalistycznym. Część centralną zajmował dwór, do którego prowadziła reprezentacyjna aleja lipowo-kasztanowcowa od miejscowego kościoła neogotyckiego. Trzeba zaznaczyć, że wcześniejszy właściciel tego majątku Franciszek Ksawery Zboiński ufundował drogę krzyżową, która stała w miejscu powyższej alei od 1791 r. do 1941 r. W czasie II wojny światowej Niemcy rozebrali drogę krzyżową. Od dworu do folwarku prowadziła druga aleja wysadzana klonami. Wewnątrz obu alei zaplanowano dywan kwietny. W pozostałej części parku nieregularnie rozmieszczano klomby w wyszukanych formach. Rosły w nich różne kwiaty importowane przez hrabinę. Pomiędzy nimi biegły alejki z bukszpanem, ligustrem, klematisem czy karaganą. W części północno-wschodniej majątku był kort tenisowy otoczony żywopłotem z karagany. Skarpa w części porośnięta była drzewami owocowymi. Na jej tarasach rosły brzoskwinie i morele. Cały teren, z wyjątkiem graniczącego lasu, otoczony był parkanem. Dziś nie ma klombów kwiatowych, są trawniki. Nie ma kortu jest stacja paliw. Skarpa jest nieużytkowana, porastają ją samosiejki. Nie zachowało się ogrodzenie z bramą. Zachowały się obie aleje. Aleję lipowo-kasztanowcową porastają 44 lipy i 14 kasztanowców, które są pomnikami przyrody. Zachowała się główna bryła dworu. Oficyny, gdzie gościli znakomici polscy literaci i malarze zostały sprzedane i stanowią osobną posesję.

Wielu Polaków zna plenery Sikorza, które występują w przedwojennej wersji filmowej "Znachora".

W XIX w. mieszkał w Sikorzu Gustaw Zieliński (1809-1881) powstaniec i poeta, zbieracz książek. Zgromadził ich ponad 25 tys. tomów. Jego syn Józef podarował księgozbiór ojca Towarzystwu Naukowemu Płockiemu i tak powstała Biblioteka Zielińskich w Płocku.

Nazwa Sikórz pochodzi od szumiącej wody tj. sikory rzeki Skrwy, albo od sikorek, które miały tu swoje siedlisko.

Źródło: Piesze znakowane szlaki turystyczne okolic Płocka. Przewodnik turystyczny



Źródło: Szlaki Turystyczne Mazowsza.


Piwniccy
Źródło: Historia Gminy Krzemieniewo


Eugenia Morawska urodziła się 14.06.1892 r. w Oporowie (obecnie powiat leszczyński) jako środkowa z trzech córek Ignacego i Julietty z hr. Łubieńskich (których czwartym dzieckiem był syn Witold – 3 lata młodszy od Eugenii). W dniu poprzedzającym wybuch I wojny światowej, to jest 27.07.1914 r. poślubiła w Poznaniu o rok od siebie starszego Stanisława Piwnickiego, właściciela Sikorza koło Płocka. Młodzi małżonkowie zamieszkali w pamiętającym jeszcze XVIII wiek starym dworze w męża dziedzicznym Sikorzu.

Wojenne losy młodych Piwnickich nie są znane, wiadomo jedynie, że wskutek działań zbrojnych zniszczeniu uległ stary dwór w Sikorzu. W roku zakończenia wojny urodziła się pierwsza ich córka – Lili Eliza*. W chwili nastania pokoju młodzi gospodarze przystąpili do odbudowy zniszczonego dworu. Stara rezydencja uzyskała nową piętrową część, skomponowaną w stylu rodzącego się właśnie stylu art déco**. W 1921 r. urodziła się druga córka – Katarzyna***. W dwudziestoleciu międzywojennym dwór w Sikorzu skupiał pod swoim dachem elitę umysłową i świat artystyczny stolicy. Początkowo byli to malarze (Konrad Krzyżanowski, Józef i Stanisław Czajkowscy, Stefan Norblin), a w drugiej dekadzie międzywojnia obok malarzy w Sikorze bywali również literaci, często ci największego formatu (Julian Tuwim, Tadeusz Dołęga-Mostowicz***, Ludwik Hieronim Morstin, Antoni Słonimski, Kazimierz Wierzyński, Jan Lechoń). Piękno i atmosferę Sikorza szczególnie cenił Tuwim, który m.in. wspomina „kwietnik w Sikorzu” w napisanych już na emigracji „Kwiatach polskich”.

Wybuch II wojny światowej w jednej chwili położył się cieniem na losach wszystkich mieszkańców i bywalców dworu w Sikorzu, który z dnia na dzień stracił status swoistego azylu dla artystów. Już na początku okupacji majątek zajęli Niemcy, a rodzina Piwnickich zmuszona została do opuszczenia rodzinnej posiadłości. Na czas wojennej zawieruchy osiedlili się w Warszawie, gdzie całej rodzinie szczęśliwie udało się przeżyć wojnę. Po jej zakończeniu majątek w Sikorzu skonfiskowany został przez władze PRL, a Stanisław i Eugenia Piwniccy ostatecznie zamieszkali w Poznaniu. Ich córki wyszedłszy za mąż, rozpoczęły życie na własny rachunek w nowej powojennej rzeczywistości.

Eugenia z Morawskich Piwnicka zmarła w dniu 04.04.1957 w Poznaniu. Jej mąż Stanisław Piwnicki zmarł 5 lat później, tj. 20.07.1962 r. Podczas opracowywania niniejszego biogramu nie udało się ustalić miejsc ich spoczynku.

Przypisy:

*/ Lili Eliza Leibnitz-Piwnicka (1918-1981) w testamencie, spisanym na krótko przed wybuchem II wojny światowej przez nie będącego żonatym Witolda Dzierżykraj-Morawskiego, została uczyniona spadkobierczynią Oporowa. Brat Eugenii uczynił tak prawdopodobnie dla zrównoważenia znacznej pomocy materialnej uczynionej wcześniej siostrze Aleksandrze oraz w uznaniu faktu, że Eugenia przyjęła pod swój dach i opiekowała się ich babką macierzystą, Jadwigą Łubieńską, w ostatnich latach jej życia.

**/ Dwór ten dotrwał do współczesnych czasów, a jego stan w 1959 r. przedstawia poniższe zdjęcie.



W tym dworze spędziła ostatnie lata życia, przybyła tu z Oporowa, Jadwiga Łubieńska – babka macierzysta Eugenii. Dwór ten i okoliczne plenery zostały uwiecznione na taśmie celuloidowej w 1938 roku, gdyż z inspiracji Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, w tym właśnie roku miejscem realizacji filmowej wersji jego powieści „Profesor Wilczur” był Sikórz.

***/ Tadeusz Dołęga-Mostowicz był podobno bez pamięci zakochany w młodszej z panien Piwnickich – Katarzynie. To ona stanowiła prototyp głównej bohaterki pisanych w Sikorzu „Trzech serc”. Mimo młodego wieku Katarzyny i nieprzychylnego stosunku jej rodziców do takiego mariażu, autor „Znachora” zaplanował zaręczyny na jesień 1939 r., kiedy Katarzyna miała ukończyć 18 lat. Plany te przekreślił wybuch wojny i śmierć pisarza w pierwszych jej dniach.

Źródła:
1. Marcin Skowroński, „Artyści w Sikorzu”, /w:/ „Nasze Korzenie”, nr 5/2013, (str. 57-60)

2. Sławomir Leitgeber, „Morawscy herbu Nałęcz I – 600 lat dziejów rodziny”,
Wydawnictwo PANOPTIKOS, Poznań, 1997 (str. 173)

__________________________
Dla www.krzemieniewo.net opracował: Leonard Dwornik

Ładowanie...




Nazwa plikusikorz_palac.jpg
Rozmiar pliku8.63k
Wymiary259 x 194

» Pokaż wszystko     «Przegl. «1 ... 26 27 28 29 30 31 32 33 34 ... 56» Dalej»     » Pokaz slajdów







Warning: Unknown: write failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/tmp) in Unknown on line 0